Gemeente
Amsterdam

De Stem van Centrum

De stemperiode is afgelopen

Stemmen

0
0
0
0
0
0

Status

De stemperiode is afgelopen

Incidenten Herdenking Februaristaking

Door Paul Treanor
22 december 2017

Organisatie herdenkingen (Auschwitz, Februaristaking, Dodenherdenking) niet opgewassen tegen incidenten, gemeente moet taken overnemen.

Lange tijd was het ondenkbaar, dat radicaal-rechtse groeperingen meededen aan herdenkingen voor slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Dat wilden ze zelf ook niet, want ze hadden hun eigen herdenkingen, zoals de IJzerwake in Vlaanderen. De laatste jaren is dat beeld aan het kantelen. De radicaal-rechtse bewegingen zijn groter en diverser geworden, en voldoen niet meer aan de karikaturen van dronken neonazi skinheads. Van hun kant, willen ze een plek opeisen in de maatschappij, op gelijke voet met andere politieke bewegingen. Meedoen aan nationale herdenkingen hoort daar ook bij.

Soms staan de autoriteiten welwillend daartegenover. Vele politici en bestuurders hebben zelf het gevoel, dat het te ver is gegaan met tolerantie en multiculturalisme, en ze willen de traditionele waarden van het volk weer benadrukken. Zo kreeg bijvoorbeeld Identitair Verzet toestemming om deel te nemen aan de Leidse dodenherdenking. Identitair Verzet laat zich inspireren door de strijd voor behoud van de Europese beschaving, evenals vele jonge Oostfrontstrijders in de jaren '41-'45.

Het is daarom opmerkelijk dat een dergelijke groep als gast deelneemt aan de dodenherdenking. Het past wel in een algehele herwaardering van de geschiedenis van de oorlogsjaren, dat ook in andere Europese landen gaande is. Strijders die ooit als 'collaborateurs' werden verketterd, worden nu als patriottische helden vereerd. Ook het gedachtengoed van de radicaal-conservatieve bewegingen uit de jaren '20 en '30 staat opnieuw in de belangstelling. Dat zien we in Nederland bij het Forum voor Democratie, dat zich verzet tegen dreigend verval en ondergang in Europa, en zich inzet voor de waarden en culturele prestaties van de Europese volkeren.

De verschuivingen hebben gevolgen voor Amsterdam, want in de binnenstad worden drie grote herdenkingen gehouden: de Nationale Holocaust Herdenking oftewel Auschwitzherdenking, de Herdenking Februaristaking, en de Nationale Dodenherdenking. Geen van de drie wordt door de gemeente georganiseerd. De Auschwitzherdenking wordt vooral vanuit de Joodse gemeenschap georganiseerd, de overige twee hebben eigen comités, die wel nauw samenwerken. De sfeer is amateuristisch en stoffig, de herdenkingen zijn stijf en al jaren hetzelfde, en er is geen oog van relevante politieke en sociale trends.

Als gevolg van de ideologische herwaardering, worden uiteindelijk ook Anton Mussert en de Nederlandsche SS op 4 mei herdacht. Dat gaat niet van de ene dag op de andere, het is een proces, maar het proces is al gaande. Vanaf de jaren '60 golden de NSB, de Nazi's, en Nazi-Duitsland als impliciete schurken, bij herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog. Ze hoefden niet genoemd te worden, iedereen wist dat ze de 'bad guys' waren. In werkelijkheid was de geschiedenis van de jaren '30 en '40 niet zo eenvoudig, en met de ideologische herwaardering wordt dat weer zichtbaar. Niet alleen de herdenkingen zelf, maar ook de betekenis daarvan, zal anders worden.

De herdenkingscomités hebben hierover niet nagedacht, en willen ook niet nadenken. Ze hebben geen standpunt, en willen geen standpunt innemen. Een openbare herdenking betekent echter, een impliciete goedkeuring van de herdachte personen en hun ideologie. Daarom is een politiek oordeel wel nodig. Het lijkt tijd om de zwakke en achterhaalde comités op te doeken.

Een eerste teken van de veranderingen zien we tijdens de komende Herdenking Februaristaking. De anti-Islam groepering Pegida wil tijdens de herdenking demonstreren. Pegida is van oorsprong Duits, en daar heeft de beweging banden met traditioneel 'extreem-rechts', waar antisemitisme de norm is. In Nederland staat de huidige leiding van Pegida ideologisch dicht bij de PVV, en is pro-Joods. Het is niet helemaal duidelijk of ze willen meedoen aan de Herdenking Februaristaking, of het juist willen verstoren. Ze zijn vooral niet eens met herdenking van de communistische stakingsorganisatoren, en wellicht ook niet met de staking zelf, omdat deze deels over looneisen ging.

Het Comité Herdenking Februaristaking weet geen raad met deze ontwikkelingen. Ze zijn niet eens in staat om een standpunt in te nemen, over de motieven voor de staking in februari 1941. Dat zullen we vaker zien de komende jaren, dat de herdenkingscomités geen raad weten met incidenten, en geen openheid van zaken willen geven. Overigens is het aannemelijk dat Geert Wilders heimelijk bij de Amsterdamse herdenkingen aanwezig is geweest, vooral bij de Nationale Holocaust Herdenking. Ook daarover zwijgen de organisatoren, terwijl het politiek gevoelig ligt.

Zolang alles door amateurs in achterkamers wordt geregeld, krijgen we geen heldere doelstellingen voor de drie Amsterdamse herdenkingen. Is het de bedoeling, bijvoorbeeld, om zowel de leden van de Nederlandsche SS te herdenken, als ook de Joden die ze hebben vermoord? Dat is een beetje tegenstrijdig.

Ik stel dus voor, om de drie herdenkingscomité's terzijde te schuiven, om te beginnen met het Comité Herdenking Februaristaking. De gemeente moet zelf de herdenkingen organiseren, en de raad moet de inhoud bepalen. Dat houdt ook in, dat de raad bepaalt wat en wie herdacht wordt, en ook de overige ideologische inhoud van de herdenkingen. Dit is niet omdat de Amsterdamse gemeenteraad zo mooi functioneert, maar omdat het de burgers een kans geeft, om over de herdenkingen een politiek standpunt te formuleren. In principe kan de inhoud van de drie herdenkingen ook een thema worden, bij de raadsverkiezingen.

Het ligt voor de hand, dat de herdenkingen uiteindelijk opgesplitst worden, langs politieke lijnen. Zo kunnen bijvoorbeeld Identitair Verzet, Erkenbrand, en het Forum voor Democratie een eigen herdenking krijgen, gericht op de Europese volkeren en hun tradities, en op de gevaren voor de Europese beschaving. De PVV en de Joodse gemeenschap zouden een meer op Israel gerichte herdenking houden. Een linkse herdenking zou meer gericht zijn op het links verzet, de partizanenstrijd, de rol van de Sovjet-Unie bij de overwinning op Nazi-Duitsland, en het leed van de vluchtelingen. De middenpartijen (VVD, CDA, D'66) zouden daarentegen de Anglo-Amerikaanse bevrijding en de Atlantische Alliantie benadrukken. Er is niets mis met meervoudige herdenkingen, en het past bij de gespletenheid van de Nederlandse samenleving.

Locatie

“Heb jij een goed voorstel?” Stuur je plan in!

Argumenten

Argumenten voor

Nog minimaal 0 tekens
Je hebt nog 0 tekens over.
Nog geen argumenten voor.
Nog minimaal 140 tekens.
360 tekens resterend.

Argumenten tegen

Nog minimaal 0 tekens
Je hebt nog 0 tekens over.
Nog geen argumenten tegen.
Nog minimaal 140 tekens.
360 tekens resterend.